Pieces of History: tháng 8 2017

Máy bay cường kích A-37B, serial number 68-7921 nằm trong loạt máy bay A-37B được sản xuất năm 1968 tại nhà máy của công ty Cessna ở Wichita, Kansas (Mỹ). Năm 1969, với việc Mỹ thực hiện chiến lược "Việt Nam hóa chiến tranh", A-37B 68-7921 được chuyển giao cho KQ VNCH và đưa vào biên chế của Phi đoàn 516 "Phi Hổ" thuộc Không đoàn 41 Chiến thuật, Sư đoàn 1 Không quân đóng tại Sân bay Đà Nẵng (Phi đoàn 516 là phi đoàn chiến đấu thứ hai của KQ VNCH, tiền thân là Phi đoàn 2 Khu trục, trước khi trang bị A-37B phi đoàn này sử dụng máy bay cường kích T-28B/C Trojan, A-1H/E Skyraider, từng tham gia chiến dịch "Bắc phạt" phối hợp với KQ Mỹ tấn công miền Bắc tháng 2-1965).

Sau chiến dịch giải phóng Huế-Đà Nẵng và Tây Nguyên tháng 3-1975, A-37B 68-7921 trở thành chiến lợi phẩm của QĐNDVN trong tình trạng nguyên vẹn ở Sân bay Phù Cát (Bình Định), sau đó được khôi phục, kiểm tra và chuyển vào Sân bay Thành Sơn (Phan Rang) nhằm phục vụ cho ý đồ sử dụng máy bay chiến lợi phẩm để tham gia chiến đấu trong Chiến dịch Hồ Chí Minh của KQNDVN.

Ngày 28-4-1975, Phi đội Quyết Thắng gồm 5 máy bay A-37 - trong đó có 68-7921 - do các phi công của Trung đoàn 923 (đoàn Yên Thế) lái đã ném bom thành công Sân bay Tân Sơn Nhất, phá hủy một số máy bay của KQ VNCH.

Ngay sau Ngày Chiến thắng 30-4-1975, các máy bay A-37 chiến lợi phẩm di chuyển vào Sân bay Biên Hòa và ngày 4-5-1975 thực hiện chuyến bay tuần tiễu ra Côn Đảo (Côn Đảo được dự kiến giải phóng bằng một trận đánh hiệp đồng hải-lục-không quân, tuy nhiên phương án này đã không cần phải thực hiện vì đảo đã tự nổi dậy).

Mặc dù không có thêm thông tin, nhưng với tình trạng sẵn sàng chiến đấu như vậy, gần như chắc chắn A-37B 68-7921 sẽ tiếp tục có mặt trong các trận đánh giải phóng vùng biển Tây Nam tháng 5-1975 cũng như trong chiến tranh biên giới Tây Nam 1977-1979.

Năm 1982, toàn bộ các máy bay A-37 được loại khỏi biên chế KQNDVN. Tháng 9-1989, A-37B 68-7921 được bán cho Australian Aviation Facilities ở Sydney (Úc), tiếp đó qua tay một vài chủ khác cho đến khi được Supertweet Inc ở Medley, Florida (Mỹ) mua lại. Công ty này đã sửa chữa khôi phục và cho chiếc máy bay này bay trở lại tháng 11-2012.

Hình ảnh:

A-37B 68-7921 tại Sân bay Đà Nẵng năm 1970. Ảnh: Supertweet.

A-37B 68-7921 năm 1972 trong biên chế KQ VNCH. Lưu ý phù hiệu "Phi Hổ" của Phi đoàn 516 sơn trên mặt trái đuôi đứng. Ảnh: Supertweet.

A-37B 68-7921 do KQNDVN sử dụng tại Sân bay Thành Sơn ngày 27 hoặc 28-4-1975. Lúc này máy bay vẫn được giữ nguyên phù hiệu KQVNCH trên thân và phù hiệu Không đoàn 41 ở mặt phải đuôi đứng. Ảnh: PV Nguyễn Xuân Át.

Có thể nhận ra A-37B 68-7921 nhờ dải băng xanh khá đặc trưng. Ảnh: PV Nguyễn Xuân Át.

Phi công Nguyễn Thành Trung trong buồng lái A-37B 68-7921, có lẽ để kiểm tra tình trạng kỹ thuật? Ảnh: PV Nguyễn Xuân Át.

Phi công Từ Đễ chụp ảnh trước A-37B 68-7921. Có lẽ Từ Đễ là người lái chiếc này khi ném bom Tân Sơn Nhất? Ảnh: PV Nguyễn Xuân Át.

Phi đội Quyết Thắng ngày 28-4-1975 trước khi xuất kích. A-37B 68-7921 nằm phía xa trong hình. Ảnh: PV Nguyễn Xuân Át.

A-37B 68-7921 tại Sân bay Biên Hòa sau khi thực hiện chuyến bay ra Côn Đảo ngày 4-5-1975. Lưu ý phù hiệu KQ VNCH và phù hiệu "Phi Hổ" đều đã được thay thế bằng phù hiệu Giải phóng (nửa xanh nửa đỏ). Dải băng xanh thì vẫn còn, không rõ sau này có bị xóa đi không. Ảnh: PV Nguyễn Xuân Át.